“Хөх толботон танаа” Шарайдын Цэвээн Жамсрано

2015-06-18 00:00 Уншсан тоо: 1020
Үнэлгээ өгөх
(0 санал)

   Монгол угсаатны их эрдэмтэн, тусгаар тогтнолын төлөө тэмцлийн нэрт зүтгэлтэн Шарайд Жамсраны Цэвээн 1881 онд Буриад-Монголын малчин ардын гэрт мэндэлжээ. Шарайд Жамсраны Цэвээн нь дэлхий дахинаа Цэвээн Жамсрано, Цэвээн Жамсранов нэрээрээ алдаршсан билээ. Залуу идэр цагтаа хаант оросын сургуульд боловсрол эзэмшиж асан тэрбээр 1905 оны халимаг, буриадуудын оросоос тусгаарлах хөдөлгөөний гол зохион байгуулагчдын нэг байжээ. Харамсалтай нь энэ хөдөлгөөн 1910 оны үед илчлэгдэж, тэрээр хаант оросын шоронд суусан байна. Хорионоос оросын дэвшилтэт үзэлтнүүд болон буриад, халимаг, хасаг оюутнуудын эсэргүүцлийн хөдөлгөөний үр дүнд мултарсан Шарайдын Цэвээн ар Халхад Монгол туургатны тусгаар голомтыг цахихад хүчин зүтгэж эхэлсэн байдаг.

   Жамсраны Цэвээн нь 1911 оны Монголын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөнд оролцож, гадны бусад орнуудаар Монгол улсыг хүлээн зөвшөөрүүлэх үйл хэрэгт идэвхийлэн оролдохын зэрэгцээ бүх Монгол үндэстнийг нэгтгэсэн нармай Монгол улс байгуулахыг мөрөөдөж байв. Монголын ноёдын эхлүүлсэн тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний эрч харьж, хятадын цэргийн эрхэтнүүд Монголыг түрэмгийлэн эзлэх хүртэл Богд хаант Монгол улсын сэтгүүлзүй, түүх, хэл шинжлэл, гадаад харилцааны салбарт түүний оруулсан хувь нэмэр үнэлж баршгүй юм. Тэрбээр Монголын сэтгүүлзүйг 1913 онд гаргасан “Шинэ толь” сониноороо анхлан мэндлүүлсэн түүхэн гавьяатан билээ. 1921 оны Монголын Ардын хувьсгалын үйл хэрэгт ч мөн номлогч-орчуулагчаар оролцож, өнөөгийн тусгаар Монгол улсын байгуулахад өөрийн ухамсарт амьдралаа бүрэн зориулжээ.

    Шарайдын Цэвээн хэмээх буриад-Монгол хүмүүн монголын түүх, угсаатны зүй, ардын уран зохиол зэрэг салбарт чухал үүрэг гүйцэтгэсэн бөгөөд орчин цагийн нэгдмэл Монголын онол, үзэл санааны гол санаачлагч-удирдагч байлаа. Цэвээн Жамсрано “Буриадын ардын туг” хэмээх улс төрийн байгууллагыг толгойлж байв. Тиймээс ч Буриад-Монгол улсын тусгаар тогтнолын төлөө тууштай тэмцэж байлаа. Жамсраны Цэвээн нь нэгдсэн Монгол улсыг байгуулахын тулд Буриад-Монгол, Өвөр Монгол, Барга Монгол, Урианхайн хязгаар /Тагна Тува улс/ зэрэг монголын газар нутгийг Монгол улсад нэгтгэхийг ихэд чухалчилан үзэж, эл үзэл санаагаа туйлын эрчимтэй дэлгэрүүлж байсны учир 1937 онд ЗХУ-ын “чекист”-үүдэд баригджээ. Түүнийг оросын дотоодыг хамгаалахын шилээвэр яргачид 5 жил гар дамжуулан тамалсан юм. Гэлээ ч тэрбээр өөрийн үзэл санаанаас няцалгүй байсаар 1942 оны 5-р сарын 14-ны өдөр Оренбургийн шоронд 62 насандаа таалал төгсчээ.

   Түүний насанд туршдаа эмзэглэж явсан явдал 1990-ээд онд болж Буриад-Монголын өөртөө засах орныг ОХУ татан буулгаж, буриадын нэрнээс “Монгол” гэх үгийг бүрмөсөн авч хаясан билээ...  Ээдрээт цагийн өнгөнд элгэн түмнийхээ төлөө, газар шорооныхоо төлөө эцсээ хүртэл тэмцсэн энэ их бичгийн хүн эдүгээ тусгаарлаж өгсөн голомт нь самрагдаж буйг үзээгүй нь зол...  Гэвч...   Өвгөдийн маань сүнс уйлсаар байгаа буйзаа...

           Л.Срона

14 сэтгэгдэл

  • CharlesExalk 2017-08-22 20:00 Бичсэн: CharlesExalk

    viagra generika in holland kaufen
    Buy Generic Viagra Online
    comprar viagra online barcelona
    Viagra Generic
    get viagra mumbai

  • CharlesExalk 2017-08-22 12:30 Бичсэн: CharlesExalk

    25 mg dose of viagra
    Buy Generic Viagra
    buy genuine viagra
    Buy Generic Viagra
    take viagra and levitra together

  • levitra online 2017-08-21 08:54 Бичсэн: levitra online

    buy levitra qatar
    buy levitra online
    buy levitra online canada
    buy levitra
    levitra sale no prescription

  • Gonzalo 2017-08-19 11:37 Бичсэн: Gonzalo

    las vegas payday loan
    online payday loans
    personal cash loan

  • Robertcoomi 2017-08-18 19:40 Бичсэн: Robertcoomi

    cheapest levitra super active oo
    levitra price
    levitra cheap canada
    levitra price
    buy levitra cialis viagra

  • Peterlenda 2017-08-18 09:20 Бичсэн: Peterlenda

    viagra online sicher net
    cheap generic viagra
    tesco viagra online
    generic viagra
    cialis 5mg vs viagra 50mg

  • Josephzer 2017-08-15 16:27 Бичсэн: Josephzer

    gamble online real money slots
    casino slots
    play highest paying online casino games
    slots online
    best usa online casino bonus

  • Robertmox 2017-08-15 03:53 Бичсэн: Robertmox

    roulette game online
    roulette
    fair online casino
    roulette
    bingo for usa

  • DavidNew 2017-08-13 18:50 Бичсэн: DavidNew

    grosvenor casino online uk
    casino real money
    roulette virtual
    casino real money
    safest online blackjack

  • HaroldTus 2017-08-12 18:52 Бичсэн: HaroldTus

    online roulette and blackjack game
    online slot machine casinos
    slot games for ipad 2
    best online casino for video poker
    online casino in the united states

Сэтгэгдэл үлдээх

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд tungalag.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.