“Хөх толботон танаа" Монгол улсын ерөнхий сайд А.Амар

2014-12-29 00:00 Уншсан тоо: 632
Үнэлгээ өгөх
(0 санал)

   “...-Монголын нутагт хувьсгалын эсрэг ямар ч бүлэглэл, эсэргүү дайсан гэж байхгүй. Эсэргүү гэгдэгсэд бол коммунистуудын хууль бус мөрдлөг, хүн ёсноос ангид яргаллыг тэсэхээ болиод худал хэрэг хүлээсэн хүмүүс. Тэд хувьсгалын эсэргүү огтхон ч биш. Тэдний ихэнхи нь эх орноо гэсэн чин сэтгэлтэй улс...Том гүрэн жижиг улсыг эзэрхийлэхдээ удирдагчдыг нь баривчилдаг нь дандаа тохиолддог явдал. Зөвлөлт Холбоот улс Монголыг тусгаар улс гэж байгаа ч хэрэг дээрээ мөн л ингэж хандаж байдгын бодит жишээ нь би өөрөө болоод байна...” Монгол улсын Ерөнхий сайд Анандын Амар шүүх хурал дээр ийн өчжээ.

  1911 он, 1921 оны эрх чөлөөний хөдөлгөөний идэâхèтэй оролцогч А.Амар нь тусгаар Монгол улсын төрийн бодлогыг хэрэгжүүлэхээр хичээгсдийн эцсийн тулгуур, ноён нуруу нь болж байв. Ард түмний дунд нэр нөлөөтэй, гадны орнуудад хүндлэгддэг эрдэмтэн, төрийн зүтгэлтэн, бичгийн хүн түүнээс харгислалыг хэнээс ч ичиж айлгүй үйлддэгээрээ зартай оросын коммунистууд ч удтал жийрхэж байсан юм. Монголын удирдагч нарт унаа бэлэглэх асуудлыг хэлэлцэх үеэр ЗХУ-ын Гадаад хэргийн ардын комиссар Чичерин “-Амар гэж айхавтар хүн бий шүү. Муу машин өгч болохгүй шүү” гэж байсан нь үүний нэгээхэн жишээ. А.Амар ерөнхий сайд байснаар Монголд гараагаа эхэлсэн их хэлмэгдүүлэлтийн өрнөлийг тодорхой хугацаагаар хойшлуулж чадсан билээ. Үүнээс гадна өнөө хэр дурсагдаагүй нэгэн гавьяа буй...1925 оны 3-р сарын 25-наас эхэлсэн Монгол-Хятадын хэлэлцээр хэдийгээр сунжирсан боловч А.Амар сайдын идэвхийлэл дор Хятад улс Монголын тусгаар тогтнолыг хүлээн зөвшөөрсөн нь эдүгээ түүхийн хөдлөшгүй баримтаар нотлогдож байна. Гэвч Монголчуудыг хятадын түрэмгийллээр айлган барьж байх хүсэлтэй оросууд, тэдний гавьяаг ил далдаар үгүйсгэж, хожмоо тэрхүү хэлэлцээрийг түүхийн хуудснаас баллуурдан хаяжээ. Тухайн үеийн хятадын дотоод зөрчил ч үүнд зохих хувь нэмрээ оруулсан нь мэдээж. Түүний нөлөөллийн хүрээг хумих, ганцаардуулах үйл ажиллагааг идэвхтэй гүйцэтгэсний дүнд Оросын 17-р армийн генерал Панины удирдлагаар А.Амарыг баривчлан Москвад хүргэж, алдарт Бутырийн шоронд хорьсон юм. 

  “...-Би Оросын ард түмэнг хүндэтгэдэг. Харин тэднийг мунхаруулж, дарлаж буй улаан коммунистуудад дургүй...” Хатуу харгис цагийн буулга доор оросын чекистүүдийн өөдөөс ингэж хэлсэн цорын ганц хүн бол А.Амар байлаа. Түүний нугаршгүй хатан зориг, хугаршгүй ноён нуруунд хорссон оросууд 2 жил гаруй яргалан тамалжээ. Монгол улсын ерөнхий сайд, тусгаар тогтнолын төлөө тууштай тэмцэгч Анандын Амарыг 1941 оны 7-р сарын 10-нд буюу Ардын хувьсгалын 20 жилийн ойн өмнө цаазлан хороосон юм...

   Эрхэмлэн санаж, эцсийн амьсгалаа зориулсан тусгаар тогтнол, эх орон нь эдүгээ ямархан байдалтай байгаа билээ... Эрдэнийн шарил нь олдоогүй ч эх нутагтаа сүнс нь оршин буй гэдэгт итгэж, зоригт дээдсийнхээ өвийг хөндөхгүй байх сан.

   Л.Срона. 2014.08.01

Сэтгэгдэл үлдээх

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд tungalag.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.